آخرین رهبر شوروی سابق در مصاحبه اخیر خود با یک روزنامه آلمانی خواستار ائتلاف میان آلمان و روسیه شد و این روابط خوب میان دو کشور را سرمایه‌ای گرانبها خواند.

«میخاییل گورباچف»، در مصاحبه‌ای با روزنامه بیلد آلمان گفت تاریخ به ما می‌آموزد زمانی که روس‌ها و آلمان‌ها در کنار یکدیگر بوده‌اند، اوضاع به نفع دو طرف و حتی اروپا تمام شده است. وی افزود هرچقدر ولادیمیر پوتین، رییس جمهوری روسیه و آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان با هم گفت‌وگو کرده‌اند، به نفع مردم دو کشور تمام شده است.

اما گورباچف و سخنانش برای خیلی‌ها یادآور جنگ سرد است. این روزها آلمان که شدیدا درگیر سرریز شدن بحران سوریه به اروپاست در حال فاصله گرفتن از واشنگتن می‌باشد. آلمانی‌ها نتیجه ائتلاف با آمریکا را ورود موج میلیونی مهاجران به کشورشان می دانند. حالا مرکل به دنبال چاره‌ای جدید است. شاید به همین خاطر است که صدر اعظم آلمان بر خلاف دیگر همتایان اروپایی‌اش به صراحت خواستار مداخله روسیه در بحران سوریه شده است.

در هفته‌ای که گذشت مهمترین خبر عرصه بین‌الملل حملات هوایی روسیه به مواضع داعش در سوریه بود. اقدامی که به درخواست دمشق و با اجازه دوما در مسکو صورت گرفت. روس‌ها می‌گویند بیش از 100 پایگاه نظامی داعش را در سوریه هدف قرار داده‌اند. رسانه‌های خبری هم از شکل گیری ائتلافی با حضور ایران، روسیه، چین، عراق و سوریه برای مقابله با تروریسم خبر داده‌اند. برخی هم از احتمال گسترده‌تر شدن دامنه حملات روسیه به داعش خبر داده‌اند. منابع آگاه عراقی اعلام کردند توافق نهایی میان بغداد و مسکو منعقد شده است که براساس آن روسیه حملات خود به مواضع داعش در خاک عراق را آغاز می‌کند.

«والنتینا ماتویینکو» رئیس دومای روسیه گفته است کشورش گسترش سطح عملیات هوایی خود علیه داعش را بررسی خواهد کرد و این حملات شامل عراق نیز می‌شود. البته این اقدام در صورت درخواست بغداد از ما خواهد بود.

از سوی دیگر یک منبع امنیتی عراقی فاش کرد، آمریکا در واکنش به پیوستن عراق به ائتلاف چهارگانه ایران-روسیه-سوریه-عراق با انجام اقداماتی فوری بغداد را مجازات کرده است. نیروهای آمریکایی تصویربرداری هوایی در الرمادی را که در نبرد با داعش به ارتش عراق کمک می‌کرد، متوقف کرده و به این ترتیب نیروهای عراقی در زیر نظر گرفتن تحرکات داعش در الرمادی با مشکل جدی مواجه شده‌اند.

مقام‌های نظامی آمریکا می‌گویند نبرد ائتلاف موسوم به ضد داعش به رهبری آمریکا در حال گشودن جبهه جدیدی علیه این گروه ترویستی در شمال شرق سوریه است. این جبهه بر روی زمین به نیروهای کرد و شورشیان مسلح مخالف سوریه متکی است و در عرصه هوایی به جنگنده‌های ائتلاف غربی.

نکته جدید این ائتلاف این است که اوباما تصمیم گرفته به صورت مستقیم مخالفان اسد را به سلاح‌های پیشرفته مجهز کند. سلاح‌هایی که خیلی زود می‌توانند به ابزاری در دست تروریست‌ها برای حمله به منافع غرب بدل شوند. یعنی تکرار همان سناریویی که امریکایی‌ها برای مقابله با ارتش سرخ در افغانستان به کار گرفتند.

برژینسکی مشاور امنیت ملی آمریکا در دوره کارتر، در توجیه این راهبرد کشورش گفته بود «می‌خواهیم ارتش سرخ طعم ویتنام را در افغانستان بچشد.» استراتژی که تبعات آن یک دهه بعد دامن خود آمریکایی‌ها را در ماجرای یازده سپتامبر در آمریکا گرفت.

نیویورک‌تایمز، درباره ماهیت همپیمانان آمریکا بر روی زمین می‌نویسد جناح عربی این نیرو «ائتلاف عرب سوری» نام دارد که متشکل از 10 تا 15 گروه است که تعدادشان به 3 تا 5 هزار نفر می‌رسد. آمریکا به جای وارد کردن نیروی زمینی به تجهیز و تشکیل ائتلاف عربی- کردی پرداخته است. به نظر می‌رسد پوتین در نهایت غرب را به واکنش واداشت.

اکنون «ائتلاف غرب» به رهبری آمریکا شمال سوریه و «ائتلاف شرق» به رهبری روسیه جنوب این کشور را میان خود تقسیم کرده‌اند. برخی کارشناسان از تقسیم سوریه به سه منطقه سخن به میان آورده بودند: شمال در اختیار غرب، جنوب در اختیار روس‌ها و مرکز در اختیار داعش و گروه‌های وابسته. اینکه این تقسیم‌بندی چقدر جدی است هنوز معلوم نیست اما قدر مسلم این است که اکنون با ورود تمام قد مسکو در معرکه سوریه و تغییر استراتژی نظامی آمریکا برای عقب نماندن از روسیه، معادلات شام دگرگون خواهد شد.

بسیاری، سوریه را همچون آلمان نمادی از شکل گیری یک جنگ سرد جدید می‌دانند و معتقدند نتیجه مداخله مسکو و واشنگتن شکل گیری یک سوریه شرقی و یک سوریه غربی همچون آلمان شرقی و غربی قبل از دهه  1990 میلادی است. ظاهراً این روزها باید شاهد احیا دیوار برلین البته این بار در سوریه باشیم.

نویسنده: علیرضا رضاخواه

دیدگاه‌های نویسنده این مقاله لزوماً بیانگر مواضع شبکه پرس‌ تی‌وی نیست.